De enorme scheppende kracht van pijn en verdriet

Vr 16 november 2018

In haar nieuwste solo Uit Verdriet Geboren duikt actrice Julika Marijn (44) in het leven van kunstverzamelaar en ‘powervrouw’ Helene Kröller-Müller (1869-1939). Niet alleen als verzamelaar, vooral ook als mens was Helene een fascinerende vrouw. Haar carrièredrift - opvallend voor een vrouw in die tijd -, haar filosofische kijk op kunst en haar gecompliceerde relatie met onder meer haar kinderen maken Helene tot een intrigerend personage. Een vrouw waar je nieuwsgierig naar wordt.

fotograaf Ben van Duin

'Vier jaar geleden kreeg ik een boekje over de Veluwe en daar stonden allerlei spreuken van Helene Kröller-Müller in. Briljante oneliners over de kunst en het leven. Ik was meteen geraakt. Zij zag kunst als de poort naar diepgang, naar een andere dimensie. Ik ben zelf ook altijd bezig met het zoeken naar verdieping en het ‘hoe en waarom’ van het leven, dus ik vond het heel inspirerend om te lezen dat zij zingeving zocht en vond in kunstwerken. Zeker omdat ik zelf ook schilder en verliefd ben op kunst. Toen ik daarna haar biografie las viel mijn mond open: wát een extreem verhaal is haar leven. Een familiedrama omdat ze geen goede band heeft met haar kinderen, haar verzameldrift waarvoor ze soms naar Parijs vertrok om ‘even’ drie Van Gogh-en te kopen, haar buitensporig rijke man, het verlies van hun kapitaal, het schenken van haar hele verzameling en dan die zielsverwant aan wie ze duizenden filosofische brieven schreef. Een meesterlijk verhaal, daar móest ik een voorstelling over maken.'

Jij hebt wel wat met krachtvrouwen?
‘Ja, die fascineren me. Etty Hillesum, Lady Di en Maria Magdalena waren dat ook. Ik noem Helene een powervrouw avant la lettre. Toen zij jong was, hadden vrouwen nog geen stemrecht en moet je eens zien wat ze allemaal voor elkaar heeft gekregen. Ze nam het bij de bouw van haar huis op tegen een architect als Berlage. Ze is de geschiedenis ingegaan als een ijskoningin, door haar volhardendheid en door de slechte band met haar kinderen, maar als ze een man was geweest zou je daar niemand over horen. In de voorstelling vraag ik me ook af of dat nu anders zou zijn. Hoe kijken we nu naar topvrouwen? Moeten die nog steeds vooral aardig zijn? Helene zal misschien een lastige vrouw geweest zijn, maar ik heb steeds meer bewondering voor haar gekregen.’

Wat heb je van Helene geleerd?
Wat me bijvoorbeeld raakt is wat ze schrijft over nalatenschap: “Ik geloof in een groter voortbestaan van mijzelf in mijn geestelijk leven dan in de materie die ik achterliet door de kinderen.” Met dat ‘geestelijk leven’ bedoelt ze de enorme verzameling schilderijen die ze aan ons allemaal heeft nagelaten. Dat is natuurlijk ook heel groots, maar dat ze dat groter vindt dan haar kinderen, vind ik als vrouw zonder kinderen interessant. Tot nu toe voelde ik toch sterk de norm van dat je leven pas volledig is als je kinderen en een gezinsleven hebt. Door het maken van deze voorstelling heb ik me van dat concept echt kunnen bevrijden. Mijn nalatenschap zit natuurlijk ook in wat ik maak.’

Wordt de voorstelling niet heel zwaar?
‘Zeker niet. Het is geen geschiedenisles en het is ook licht. Ik speel naast Helene ook het personage Julika, een alter ego van mezelf, dat zich laat inspireren en verwonderen door Helene. Ik spiegel mezelf aan Helene. Ik leer van haar wijsheden, kan om haar en mezelf lachen en trek parallellen. Dan probeer ik me bijvoorbeeld voor te stellen hoe het voor haar kinderen was dat zij zo’n veel jongere zielsverwant had: alsof mijn moeder toen ik puber was duizenden intense brieven zou schrijven aan Jeroen uit mijn klas. Bizar toch? Ik zing ook in de voorstelling en het hele toneel staat vol kunstwerken die tot leven lijken te komen, alsof het personages zijn.’

Bron: interview van Bianca Bartels met Julika Marijn

Julika Marijn is op 12 december te zien met ‘Uit Verdriet Geboren’ in Theater Hanzehof

Nieuws

Winkelmandje

U heeft geen voorstellingen in uw winkelmandje.

Er is iets misgegaan met het laden van dit evenement. Probeer het later nogmaals.